Graciela Iturbide

geb. in 1942 in Mexico
Woont en werkt in Mexico

Graciela Iturbide reflecteert in haar werk over de cultuur, de rituelen en het dagelijkse leven in haar geboorteland Mexico en andere landen. Haar studie van het dagelijkse leven van de landelijke Mexicaanse bevolking en inheemse gemeenschappen bracht haar onder meer bij de Seri-indianen, in de Sonora woestijn in Noordelijk Mexico. In haar portretten van de Seris weerspiegelt ze hun manier van leven en legt ze de groeiende kloof tussen een precolumbiaans verleden en nieuwe gewoonten, geïmporteerd door het kapitalisme, bloot. Graciela Iturbide zoekt en vindt manieren om deze overgangen, dubbelzinnigheden en invloeden te fotograferen, zoals duidelijk te zien is in een van haar meest bekende foto's, Mujer Angel (Angel Woman): een Seri-vrouw beklimt een berg in de woestijn met een cassettespeler in de hand. Deze schijnbaar onverenigbare elementen tonen een samenleving in volle evolutie, waar oud en nieuw naast elkaar bestaan en zichzelf gaandeweg heruitvinden. Haar fascinatie voor gemarginaliseerde inheemse gemeenschappen en hun contact met een vreemde cultuur leidde haar ook naar de Zapotec-indianen in Juchitán in de staat Oaxaca, in het zuiden van Mexico. Daar woonde ze tussen de Juchiteekse vrouwen, die ze zelf omschrijft als ‘sterk, onafhankelijk en politiek geëngageerd’. In Juchitán zijn de sociale rollen anders dan in de rest van het land met zijn typische machismo-cultuur. Hier is de vrouw de baas over het gezin, religie, het werk en genieten de vrouwen en mannen van een ongekende seksuele vrijheid. Ondanks de anthropologische dimensie die haar werk kenmerkt, geeft Graciela Iturbide geen exotische verre werelden weer; ze toont mensen in al hun uniekheid, en vermijdt labels zoals 'inheems'. Doorheen de jaren verdween de menselijke figuur volledig en zinken haar foto's in een diepe stilte, gericht op voorwerpen, dieren en landschappen, maar de ambivalentie en poëzie blijven duidelijk aanwezig. Graciela Iturbide’s foto’s zijn geen werken die vragen om te worden ontcijferd, het zijn beelden waarbij je kan genieten van de treurige scherpte en fluisterende toespelingen ervan. Ze schrijven een persoonlijk fabel van een land dat voortdurend in verandering lijkt te zijn en voortdurend zijn weg lijkt te zoeken tussen het ene en het andere bestaan, waarbij mensen die zich niet willen neerleggen bij de gang van zaken, kiezen voor verandering.

© Graciela Iturbide